Dzwonnica Farna

Budowę jej rozpoczęto w roku 1637, co zdaje się zresztą potwierdzać napis umieszczony nad wejściem do wieży, realizując plan istniejący co najmniej od lat kilkunastu. Jak zdecydowana większość krośnieńskich inwestycji z tego okresu, także ta finansowana była głównie ze środków Roberta Wojciecha Portiusa. Niestety, wielki pożar z roku 1638 zniweczył rozpoczęte dzieło i jego dalsza budowa ciągnęła się dwadzieścia kilka lat. Ponoć zakończono ją w roku 1651, co wydaje się raczej informacją niezbyt ścisłą, skoro jeszcze w 1658 r. Portius w swym testamencie zapisał sporą sumę na ukończenie wieży...
Niemniej jednak w końcu wieża stanęła, budząc zainteresowanie tak ówczesnych jak i dzisiejszych "spectatorów". Jak łatwo zauważyć, jest budowlą trójkondygnacyjną, dolna kondygnacja, łącząca się z jednej strony z plebanią, z drugiej wsparta jest przyporami. Charakterystycznym elementem jest ornament na narożach wieży, utworzony z nieregularnie stosowanego kamienia. Warto także zwrócić baczniejszą uwagę, na gzyms bezpośrednio pod hełmem, o ciekawej, "fortecznej" ornamentyce.
Wieża mierzy 38 metrów, a zwieńczona jest baniastym hełmem z latarnią. Na samym jej szczycie znajduje się wiatrowskaz w kształcie monstrancji.
Wnętrze, zgodnie z sugestią nazwy, kryje słynne krośnieńskie dzwony, ufundowane przez Portiusa, a wykonane przez sławnych ludwisarzy niemieckich - Stefana Meutela i Georga Oliviera. Dzwonów jest trzy, największy i najbardziej znany z nich to Urban, mierzący w obwodzie 490 cm , (a więc jeden z największych dzwonów w Polsce!), posiadający charakterystyczny ton "c" w średniej oktawie. Nieco mniejszy jest Jan, mierzący 390 cm, o tonie "e", najmniejszy to Marian, o obwodzie 350 cm i tonie "g".
Dzwony powstały w 1639 r. (taka przynajmniej data na nich się znajduje - być może chodzi o ich restaurację po pożarze z 1638 r.), na wieżę trafiły dopiero po 1658 r.
Dzwonnica farna na symbol miasta nadaje się więc z wielu powodów - jest wszak właśnie dzwonnicą wspaniałej fary, ufundował ją jeden z najwybitniejszych krośnian w dziejach miasta, kryje w sobie m. in. jeden z największych dzwonów w Polsce, pochodzi z okresu stanowiącego podsumowanie "Złotego Wieku" miasta, a zarazem z czasów, w których w Krośnie powstało lub zyskało ostateczny kształt wiele cennych obiektów. Wreszcie trudno odmówić jej walorów architektonicznych. Który z tych czynników był decydujący? A może dzwonnica jest po prostu najbardziej "fotogeniczna"?

Copyright Wydawnictwo Arete II and Maciej Cisek