A A A
  • English
  • Deutsch
Czwartek, 23 listopada 2017, dzisiaj świętujemy imieniny: Adeli, Klemensa

Dla Turystów

Kontakt

Badania archeologiczne

BADANIA ARCHEOLOGICZNE 

Archeolodzy z Muzeum Podkarpackiego w Krośnie (Jan Gancarski, Anna Muzyczuk) w latach 1999-2000 odkrywali zaginioną przeszłość Wolnego Królewskiego Miasta Krosna. Wykopaliska prowadzone na krośnieńskim Rynku w związku ze zmianą jego nawierzchni, dostarczyły rewelacyjnych odkryć, o których nie śniło się historykom ani archeologom. Niewiele mówiły na ten temat źródła pisane. Przebadano 12 arów z 0,7 ha powierzchni placu rynkowego rozpoznając sondażowo całą jego przestrzeń. Natrafiono na pozostałości osady ze starszej epoki brązu (1600-1400 lat p.n.Ch.) oraz osady celtyckiej z okresu lateńskiego (II w. p.n.Ch.). Osada słowiańska powstała tu w X wieku i od tego czasu ludzie nieprzerwanie zasiedlali ten obszar. Było to miejsce bardzo dogodne dla osadnictwa, z natury obronne, położone na kulminacji wzniesienia, w widłach Wisłoka i Lubatówki.

Badania archeologiczne dostarczyły wielu nieznanych dotąd pozostałości infrastruktury miejskiej, kilkadziesiąt tysięcy zabytków, bogatych informacji o procesach urbanizacyjnych i kształtowaniu się struktur miejskich w średniowiecznej Małopolsce. Doskonale zachowały się układy stratygraficzne (nawarstwienia) odzwierciedlające historię miasta. Odkryto relikty dwóch ratuszy – gotyckiego z początków XIV w. w zachodniej części Rynku i renesansowego z początków XVI w. w centralnej części, drewniane kanały odprowadzające ścieki w kierunku Wisłoka z końca XIII w., drewniane wodociągi z 1366 r. z pni drzew iglastych łączonych żelaznymi tulejami (starsze znaleziono tylko w Poznaniu). Były one wielokrotnie wymieniane i użytkowane aż do początku XIX wieku. W rurach znajdowały się specjalnie wydrążone otwory wentylacyjne i kontrolne. Odkryto drewnianą studnię i dół chłonny przy ratuszu gotyckim, podstawy kramów kupieckich oraz ślady celowo utwardzonej nawierzchni Rynku z XIII i XIV w., brukowaną nawierzchnię Rynku z początków XVI w. z wyprofilowanym kamiennym rynsztokiem, drewniany magazyn dziegciu, zbiornik na wodę oraz pozostałości drewnianych budowli handlowych z XVI-XVIII w. Odsłonięto także dwie zapomniane studnie z XIX w.

Odkryto dziesiątki tysięcy różnorodnych zabytków, w tym wiele unikalnych o randze europejskiej. Wydobyto ponad 100 monet, w tym: półgrosz Kazimierza Wielkiego, trzy denary królowej Jadwigi, monety czeskie, ruskie, szwedzkie, austriackie, złote i srebrne ozdoby, części stroju, części rzędu końskiego, broń, żelazne i brązowe narzędzia. W warstwach średniowiecznych doskonale zachowały się wyroby z surowców organicznych (skóry, drewno, tkaniny, kości, róg). Odkryto zastawę stołową używaną przez krośnieńskich mieszczan – gliniane dzbany, garnki, talerze, misy, kubki, patelnie oraz szklane flasze i pucharki. W dużych ilościach odkryto kafle piecowe o pięknych ornamentach figuralnych, zoomorficznych, roślinnych, często pokryte różnobarwną glazurą. W obu ratuszach znaleziono pozostałości posadzek układanych z glinianych płytek, a także kamienne detale architektoniczne (kroksztyny, elementy portali).
Do zupełnie unikalnych zabytków zaliczyć można: złotą sprzączkę do pasa z końca XIII w., kamienną formę odlewniczą ze sceną Ukrzyżowania z przełomu XIII i XIV w., ceramiczne formy odlewnicze, kości do gry, odważniki, łopatę z XIV w., nóż ze złoconą rękojeścią, nóż z rogowym trzonkiem, drewniany pięknie zdobiony uchwyt pieczęci miejskiej lub berła, klucz do kłódki kasy miejskiej (?), ceramiczny puchar z pozłacanymi polami i mitologiczną twarzą (import z Niemiec) prawdopodobnie należący do burmistrza, kompletne kafle ze scenami biblijnymi z XIV w., dużą ilość doskonale zachowanych wyrobów z drewna i surowców organicznych (skóra, płótno, sukno), ceramika w tym kilkanaście całych naczyń glinianych, płytki podłogowe i ścienne, wyroby metalowe i szklane, a także w całości zachowane kurze jaja z XIV w. oraz średniowieczną deskę klozetową.

Niespotykanymi znaleziskami są ołowiane plomby kupieckie, ceramiczne formy odlewnicze i żelazny grot włóczni, na których powtarza się motyw korony królewskiej jako symbolu Wolnego Królewskiego Miasta Krosna.

Z gotyckiego ratusza o wymiarach 14,2 x 10,5 m zachowały się piwnice zbudowane z piaskowca. Parter i piętro wzniesione były zapewne w konstrukcji szachulcowej. W piwnicach odkryto pozostałości dwóch kamiennych portali. W jednym z pomieszczeń mieścił się warsztat jubilerski. Spłonął on prawdopodobnie w 1500 roku. Relikty te są „pieczęcią” rodową miasta i dowodzą, że już w XIV w. Krosno było miastem o wyjątkowej pozycji w Małopolsce. Jego pierwsza lokacja nastąpić musiała dużo wcześniej niż czasy Kazimierza Wielkiego, może jeszcze w końcu XIII w.

Ratusz renesansowy o wymiarach 21 x 14,5 m był budowlą trzytraktową, w narożnikach wzmocnioną przyporami, z reprezentacyjnym wejściem w ścianie zachodniej. Wzniesiono go z piaskowca i cegły. Niespotykanym znaleziskiem są trzy szyby-pochylnie, na które natrafiono we wschodnim trakcie, będące pozostałościami miejskich szaletów. Do wnętrza ratusza przy pomocy drewnianych rur doprowadzona była woda. Tu zbierali się rajcy miejscy, odbywały się sądy, mieściło się więzienie, składy towarów, sklepy. Po pożarze w 1818 roku został on rozebrany i pamięć o nim zaginęła.

Prace wykopaliskowe były jednymi z największych prowadzonych na terenie zespołu staromiejskiego w Polsce i w tej części Europy. Dostarczyły sensacyjnych odkryć ukazujących w zupełnie nowym świetle najstarsze dzieje Krosna, miasta nazywanego Parva Cracovia, które w XIV-XVI w. nie ustępowało rangą największym ośrodkom miejskim państwa polskiego. Doskonale zachowane wyroby drewniane pozwalają na bardzo precyzyjne datowanie odkryć metodą dendrochronologiczną, co jest ewenementem w skali europejskiej.

Z tych faktów do tej pory nie zdawali sobie sprawy historycy. Zabytki te są wielkim dziedzictwem kultury narodowej. Decyzją Zarządu Miasta i Rady Miasta Krosna gotycki ratusz wraz z drewnianą studnią i jednocześnie dołem chłonnym zostaną poddane konserwacji i udostępnione zwiedzającym jako rezerwat archeologiczny, w którym prezentowane będą także odkryte tam zabytki znajdujące się obecnie w Muzeum Podkarpackim. Gotycki ratusz jest obok ratusza krakowskiego jedyną tego rodzaju budowlą z tego czasu w Małopolsce. Odkrycia te zmieniły historię miasta i mogą stać się główną jego atrakcją

 

Jesteśmy na:

 

Multimedia

  •  

Fotogalerie

Niecodzienne spojrzenie na...

 

Przedstawiamy niecodzienne spojrzenie na Krosno - miejsca, które albo nie są dostępne dla...

 
więcej
zobacz wszystkie

Hejnał

Hejnał

 

Hejnał miasta Krosna

 
Zobacz video Zobacz wszystkie

Kalendarium wydarzeń

  •  
  • ŻYCIE TRZY WERSJE - spektakl jubileuszowy Jerzego Schejbala - XXXIX KROŚNIEŃSKIE SPOTKANIA TEATRALNE

    Termin: 2017-11-23
    Miejsce: KROSNO, RCKP, ul. Kolejowa 1 więcej
  •  
  • DKF "16 mm" PO TAMTEJ STRONIE

    Termin: 2017-11-23
    Miejsce: KROSNO, artKino, ul. Bieszczadzka 1 więcej
  •  
  • 25-LECIE DZIECIĘCO-MŁODZIEŻOWEGO ZESPOŁU TANECZNEGO KLEKS

    Termin: 2017-11-25
    Miejsce: KROSNO, RCKP, ul. Kolejowa 1 więcej
  •  
  • XI WIECZÓR ANDRZEJKOWY "JOLKA JOLKA, PAMIĘTASZ" PIOSENKI Z LAT 80

    Termin: 2017-11-26
    Miejsce: KROSNO, RCKP, ul. Kolejowa 1 więcej
  •  
  • MACBETT - spektakl dla młodzieży - XXXIX KROŚNIEŃSKIE SPOTKANIA TEATRALNE

    Termin: 2017-11-29
    Miejsce: KROSNO, RCKP, ul. Kolejowa 1 więcej
  •  
Zobacz pełny kalendarz imprez

Newsletter

Aktualne informacje prosto na Twój adres e-mail

Serwis sms

SMS-owy miejski system informacyjny Urzędu Miasta Krosna. Wyśij sms o treści TAK na numer 607 599 493. więcej

Wyszukiwarka osób pochowanych