W przestrzeni publicznej pojawiają się informacje dotyczące kolejnych masztów telefonii komórkowej, które mają powstać w Krośnie. Po ul. Traugutta mają to być stacje bazowe przy ul. Bema i Lelewela. Poniżej wyjaśniamy, jak wygląda procedura administracyjna oraz dlaczego obawy pojawiające się w przestrzeni publicznej często wynikają z niepełnych lub nieprawdziwych informacji. Uspokajamy również mieszkańców: planowane stacje bazowe nie stanowią zagrożenia dla zdrowia ani bezpieczeństwa, a ich funkcjonowanie podlega ścisłym regulacjom prawnym oraz stałemu nadzorowi.

Maszt telefonii komórkowej przy ul. Bema

O ile o budowie masztu przy ul. Lelewela Urząd Miasta nie ma żadnych informacji, o tyle krośnieński magistrat potwierdza, że wpłynął wniosek dotyczący udzielenia pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej przy ul. Bema. Obecnie trwa jego weryfikacja pod względem formalnym, zgodnie z obowiązującymi procedurami administracyjnymi. Poniżej wyjaśniamy, jak wygląda ten proces i dlaczego obawy pojawiające się w przestrzeni publicznej często wynikają z niepełnych lub nieprawdziwych informacji.

Jak wielokrotnie powtarzali eksperci z Instytutu łączności – Państwowego Instytutu Badawczego zaproszeni na spotkanie informacyjne (29.01) - warto uspokoić mieszkańców: stacje bazowe nie stanową zagrożenia dla zdrowia ani bezpieczeństwa, a ich funkcjonowanie podlega ścisłym regulacjom prawnym oraz stałemu nadzorowi.  

Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami tzw. organ administracji architektoniczno-budowlanej, którym w przypadku Krosna jest Prezydent Miasta, nie ma możliwości odmowy wydania pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej, jeżeli inwestor spełni wszystkie wymagania przewidziane przepisami prawa. Urzędnicy sprawdzający wniosek działają w ściśle określonych ramach i zgodnie z procedurą (art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane)

Oznacza to, że decyzje administracyjne nie są uznaniowe, lecz oparte na jasno określonych kryteriach. Jednocześnie każda taka inwestycja podlega obowiązkowym analizom oddziaływania. Oddziaływanie tego typu inwestycji na środowisko, w tym na ludzi, polega w głównej mierze na emisji promieniowania elektromagnetycznego (PEM).

Odpowiednie przepisy określają dopuszczalne poziomy pól elektromagnetycznych w środowisku dla terenów przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową i miejsc dostępnych dla ludzi. Dopuszczalny poziom pól elektromagnetycznych dla miejsc dostępnych dla ludności został określony w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia¹ i wynosi do 10 W/m2.

Oznacza to, że ustawodawca ocenił, iż promieniowanie takie, jest bezpieczne dla ludzi. Warto tu zaznaczyć, że również przedmioty codziennego użytku, które mamy w swoim otoczeniu, np. telefon komórkowy, router, odbiornik radiowy czy telewizor a nawet sieć elektryczna, emitują PEM.

Ład przestrzenny, walory architektoniczne lub krajobrazowe nie stanowią podstawy odmowy udzielenia pozwolenia na budowę.

Telefonia komórkowa ratuje życie

Telefonia komórkowa jest dziś jedną z podstawowych usług publicznych. To nie tylko wygoda codziennego życia, ale przede wszystkim element bezpieczeństwa. Ponad 90% połączeń z numerami alarmowymi wykonywanych jest z telefonów komórkowych. Sprawnie działająca sieć ratuje zdrowie i życie, a brak zasięgu lub jego niska jakość może realnie ograniczyć skuteczność działań służb ratunkowych. Dlatego rozwój infrastruktury sieciowej jest konieczny, zwłaszcza w miastach i obszarach o rosnącym zapotrzebowaniu na łączność. Warto przy tym podkreślić, że dobry dostęp do sieci komórkowej i internetu jest dziś również warunkiem nauki zdalnej, pracy zdalnej, korzystania z e-usług publicznych, a coraz częściej także odbioru radia i telewizji, które w dużej mierze funkcjonują w oparciu o transmisję danych.

Im mniej stacji bazowych, tym PEM wyższe?

W dyskusjach na temat stacji bazowych często pojawia się kwestia pola elektromagnetycznego (PEM). Warto wiedzieć, że telefon komórkowy emituje najsilniejsze pole wtedy, gdy próbuje znaleźć zasięg lub pracuje w miejscu o słabym sygnale. Gdy urządzenie ma zapewnione stabilne połączenie z siecią, jego emisja jest znacznie niższa. Podobnie działa starszy sprzęt – telefony starszych generacji mają wyższe dopuszczalne poziomy emisji niż nowoczesne urządzenia. Oznacza to, że - paradoksalnie - brak odpowiedniej liczby stacji bazowych może prowadzić do większej ekspozycji użytkownika na PEM, a nie odwrotnie.

Każdy użytkownik telefonu może samodzielnie sprawdzić poziom emisji swojego urządzenia, korzystając z parametru SAR (Specific Absorption Rate – tzw. współczynnik absorpcji swoistej). Określa on ilość energii elektromagnetycznej pochłanianej przez ciało podczas korzystania z telefonu. Wartość SAR znajduje się w dokumentacji technicznej urządzenia, na stronie producenta, a w wielu modelach także bezpośrednio w ustawieniach telefonu. Wszystkie urządzenia dopuszczone do obrotu w Unii Europejskiej muszą spełniać rygorystyczne normy bezpieczeństwa w tym zakresie.

Pole elektromagnetyczne nie jest zjawiskiem związanym wyłącznie z telefonią komórkową. Jego źródłem są także elementy codziennego otoczenia, takie jak instalacja elektryczna w ścianach budynków, odbiorniki radiowe i telewizyjne, routery internetowe czy inne urządzenia elektroniczne. Każde z nich działa w oparciu o obowiązujące normy. W praktyce poziomy PEM emitowane przez stacje bazowe w miejscach dostępnych dla ludności są zazwyczaj wielokrotnie niższe od dopuszczalnych wartości określonych w przepisach.

Monitorowanie pola ElektroMagnetycznego (PEM) i ogólnodostępne wyniki pomiarów

Monitoring natężenia pola elektromagnetycznego w Polsce prowadzą niezależne i wyspecjalizowane instytucje. Odpowiada za to m.in. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ), a także akredytowane jednostki badawcze, takie jak Instytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy (IŁ-PIB).

Pierwsze pomiary wykonywane są już na etapie uruchamiania instalacji. Jeżeli wyniki nie spełniają norm, instalacja nie zostaje dopuszczona do użytkowania, a operator ma obowiązek skorygować jej parametry. Kolejne pomiary są przeprowadzane w przypadku rozbudowy stacji, istotnych zmian technicznych, zmiany zagospodarowania terenu w sąsiedztwie masztu (np. wybudowanie obiektu przeznaczonego na pobyt ludzi) lub dołożenia nadajnika innego operatora. W każdym przypadku badane jest łączne natężenie PEM, które również musi mieścić się w granicach norm.

Niezależnie od kontroli zewnętrznych operatorzy sieci komórkowych na bieżąco monitorują pracę swoich instalacji. W razie awarii lub nieprawidłowości są o nich informowani natychmiast i zobowiązani do szybkiego usunięcia problemu. Wyniki państwowego monitoringu są jawne i publikowane w Systemie Informacji o Instalacjach Wytwarzających Promieniowanie Elektromagnetyczne (SI2PEM), do którego dostęp ma każdy.

Źródło: si2pem.gov.pl

Fake-newsy i „eksperci”. Warto korzystać z wiarygodnych źródeł wiedzy

W przestrzeni publicznej i internecie pojawia się wiele nieprawdziwych informacji dotyczących telefonii komórkowej. Dlatego warto sięgać po rzetelne źródła. Instytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy przygotował liczne materiały edukacyjne, w tym krótkie, humorystyczne filmy pokazujące, jak powstają stereotypy i fake newsy dotyczące sieci komórkowych. Sprawdzoną wiedzę na temat nowoczesnych technologii, w tym sieci 5G i pola elektromagnetycznego, można znaleźć także na rządowej stronie gov.pl/5g. Warto również korzystać z serwisu polon.nauka.gov.pl, który umożliwia weryfikację osób faktycznie posiadających dorobek naukowy – co jest istotne w sytuacji, gdy w debacie publicznej pojawiają się osoby podające się za ekspertów, a rozpowszechniające teorie spiskowe i niepotwierdzone naukowo informacje.

Źródło: www.gov.pl/web/instytut-lacznosci 

Gdzie zgłaszać swoje wątpliwości?

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości lub subiektywnych odczuć związanych z samopoczuciem mieszkańcy mogą zgłaszać swoje uwagi do właściwych instytucji: Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie, Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Krośnie, a także bezpośrednio do Urzędu Miasta Krosna.

Sprawy związane z pozwoleniami na budowę oraz planowaniem przestrzennym prowadzone są przez Wydział Planowania Przestrzennego i Budownictwa, kwestie środowiskowe do Wydziału Komunalnego, Ochrony Środowiska i Gospodarki Lokalami, a sprawy społeczne do Biura Innowacji Społecznych Urzędu Miasta Krosna lub Rad Dzielnic i Osiedli, a i za ich pośrednictwem do właściwych wydziałów urzędu.

Spotkania z ekspertami

Miasto planuje także kolejne spotkania informacyjne z udziałem ekspertów z zakresu technologii teleinformatycznych. Doświadczenia z wcześniejszego spotkania na osiedlu Traugutta pokazują, jak ważne jest odpowiednie przygotowanie i uporządkowana forma dyskusji. Ze względu na ograniczoną dostępność specjalistów takie spotkania nie mogą odbywać się często, jednak samorząd będzie do nich wracał, aby rzetelnie informować mieszkańców i stopniowo wyjaśniać wszelkie wątpliwości.

Przydatne adresy

Urząd Miasta Krosna

• Wydział Planowania Przestrzennego i Budownictwa – ul. Lwowska 28a, Krosno
• Wydział Komunalny, Ochrony Środowiska i Gospodarki Lokalami – ul. Bieszczadzka 2, Krosno
• Biuro Innowacji Społecznych – ul. Grodzka 10 (CWOP)

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krośnie (link), ul. Kisielewskiego 12, Krosno 

Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Rzeszowie (link), ul. Langiewicza, Rzeszów

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska  (link)

Instytut Łączności – Państwowy Instytut Badawczy (link)

Rządowy portal o nowoczesnych technologiach i 5G (link)

¹Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2019 roku w sprawie dopuszczalnych poziomów pól elektromagnetycznych w środowisku (Dz. U. z 2019 r., poz. 2448, tabela nr 2 załącznika nr 1.)